Schijnzelfstandigheid in de bouw: zzp'er of werknemer?

Schijnzelfstandigheid betekent dat iemand werkt als zzp'er (zelfstandige zonder personeel), maar feitelijk voldoet aan de kenmerken van een dienstbetrekking. De Belastingdienst beschouwt zo iemand dan als werknemer — met alle fiscale gevolgen van dien.

De grens tussen zelfstandig en in loondienst is niet altijd scherp. De Belastingdienst kijkt niet naar de contractvorm, maar naar de feitelijke situatie: hoe verloopt het werk in de praktijk?

De Belastingdienst hanteert drie kernvragen om te beoordelen of er sprake is van een dienstbetrekking:

• —Gezagsverhouding: werkt de zzp'er onder leiding en toezicht van de opdrachtgever?
• —Persoonlijke arbeid: moet de zzp'er het werk zelf uitvoeren, of mag hij iemand sturen?
• —Loon: ontvangt de zzp'er een regelmatige vergoeding voor zijn arbeid?

Als op alle drie vragen 'ja' wordt geantwoord, is er sprake van een dienstbetrekking — ongeacht wat er in het contract staat.

Als de Belastingdienst vaststelt dat een zzp'er feitelijk als werknemer werkt, kan de opdrachtgever worden aangeslagen voor naheffingen loonheffingen — inclusief boetes en rente. Dit geldt ook als er een modelovereenkomst was.

Bovendien kan de WKA in beeld komen: als de zzp'er als werknemer wordt aangemerkt, is er sprake van 'personeel' bij de onderaannemer. Daarmee valt de opdracht alsnog onder de Wet Ketenaansprakelijkheid.

• —Geef de zzp'er echte vrijheid: hij bepaalt zelf hoe hij het werk uitvoert.
• —Laat hem werken met eigen materieel en eigen werkkleding.
• —Zorg dat hij ook voor andere opdrachtgevers werkt.
• —Gebruik een actuele modelovereenkomst van de Belastingdienst — maar laat de praktijk ook overeenkomen.
• —Controleer regelmatig of de feitelijke situatie nog klopt met het contract.